Wat als zelfstandigleren lukt! Tip 5: Rol van de docent, van kennisdeler naar ontwikkelcoach!

Als leerlingen zelfstandig  werken, wat is dan de rol van de leerkracht nog? Je leg uit wat je verwacht en dan? Bij de leerlingen zijn de executieve functies nog lang niet volledig ontwikkeld volgens Jelle Jolles. Daar ligt dus voor een groot deel jouw rol als leerkracht. Maar hoe doe je dat dan, leerlingen individueel begeleiden als je er 30 in een groep hebt? Dat leg ik uit in dit blog. Tip 5, van 5 tips om zelfstandig leren te laten slagen.

Tip 5: Rol van de docent, van kennisdeler naar ontwikkelcoach!

De leerkracht als kennisbron is al geruime tijd aan het kantelen. Bij zelfstandig leren wordt deze kanteling expliciet. De leerlingen halen voor een groot deel zelf kennis op via google, boeken en interviews met experts. De rol van de leerkracht verschuift. De coach raakt de bal niet aan (Eckart Wintzen), de leerkracht de kennis dus ook minder. Voor zelfstandig leren hebben de leerlingen iets anders nodig van de docent, namelijk duidelijkheid, richting en koers. Dit is en blijft de rol van de leerkracht. Bij de start van een nieuw project is de projectomschrijving inclusief, stappenplan en planning de eerste stap die de docent moet begeleiden. Dus richting geven aan wat ze gaan doen. Daarnaast ook inspireren over de mogelijkheden en richtingen. Eerst kennisverbreden door te inspireren en vervolgens inkaderen wat je wil en verwacht. Dit leggen jullie samen vast, in grip op doen.

Na de goedkeuring van het projectplan start een leerkracht de lessen op door aan te geven waar ze hun planning kunnen vinden (grip op doen). Bestudeer wie er zelf opstart en wie hier moeite mee heeft. Laat de niet zelfstarters vooral even stoeien (10 minuten, is lastig om niks te doen), essentieel om ze zelf hun startknop te laten zoeken. Lukt het alsnog niet, stel vervolgens vragen: ‘wat heb je al gedaan?’, ‘Wat belemmert je om te starten?’, ‘Hoe kan ik je helpen?’. Tijdens het zelfstandig werken, kijk mee over schouders, vraag wat ze doen, hoe ver ze zijn. In grip op doen is dat ook digtaal zichtbaar. Ga erbij zitten en stel vragen over hoe ver ze zijn en of ze dat kunnen laten zien. Geef richting aan de inhoud, geef duidelijkheid over het gewenste eindproduct. Vraag ook of ze synchroon lopen met hun planning, zo niet, help ze met het bijstellen van de planning en laat ze de nadelen hiervan zien. Maak aan het eind van de les een moment vrij om klaar te zetten wat ze de volgende les gaan doen, dat leggen ze in grip op doen vast.

Zorg ervoor dat je per week een beeld hebt van hoe ver alle leerlingen zijn. Daarom is groepswerk handig. Dan hoef je minder planningen te bekijken. Dan kun je aanschuiven bij een groepje en bekijken jullie samen naar wie wat gedaan heeft. Dus niet zenden maar vragen stellen en coachen. Richting geven en niet trekken. Laat ze nieuwsgierig zijn en hun drive volgen. Ze moeten zelf leren om keuzes te maken in een veilige omgeving. Fouten maken mag. Inspireer ze en laat ze als een autodidact vanuit hun nieuwsgierigheid naar kennis zoeken. Pak ze in het begin bij de hand en laat die hand steeds vaker los, net als bij leren lopen.

Als leerlingen zelf meer richting geven aan hetgeen ze leren, stellen leerlingen wellicht vragen waar jij geen antwoord op weet. Gelukkig hoeft de leerkracht niet alles zelf te doen! Je hoeft niet alles te weten om leerlingen alle benodigde skills te leren. Zet gastexperts in. Zij kunnen complexe vraagstukken uitleggen en kunnen helpen met animaties maken bijvoorbeeld. Zij zijn makkelijk en snel te zoeken via de netwerktool Klik. Een tool om het warme netwerk van ouders in te zetten voor verrijking van de lessen. De docent is de manager van de groep, de expert is slechts een gast die 1 specifieke vraag komt beantwoorden of per mail beantwoord. Want: ’It takes a village to raise a child.’ (african proverb)

Aan het einde van het project is het een moment om te reflecteren. Op het eindproduct, bijvoorbeeld op:  kennis, verrijking, schrijfstijl, plaatjes in relatie tot tekst, het product, toegepaste methodieken. Maar reflecteer ook het proces met Grip op doen.  Vergelijk de uitgevoerde planning, kijk of er focus op vooraf vastgestelde eisen en wensen is gehouden en check samen de vooruitgang op de leerpunten. Hiermee rond je het project goed af en formuleer je direct de leerdoelen voor het volgende project.

Samengevat je rol verandert van kennisdeler naar ontwikkelcoach. Hiermee is deze reeks met 5 tips afgerond. Hieronder alle voorgaande tips: Wat als zelfstandig leren lukt!

Tip 1:  Vrijheid & Duidelijkheid Lees hier.

Tip 2: Met het einde in zicht Lees hier.

Tip 3: Stap voor stap maar welke? Lees hier.

Tip 4: Plan, check & doe Lees hier.

Vanuit mijn ervaringen in het bedrijfsleven ben ik onderwijsontwikkelaar voor tools en teams. Benieuwd naar de producten die Context&Co ontwikkelt om zelfstandig werken tot een succes te maken? Klik door

Barbara Winkelhuyzen, Context & Co

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *